Ponad 9 tysięcy węgorzy z Zalewu Wiślanego trafiło do Bałtyku. Zakończono pilotażową operację

Blisko dziewięć ton węgorzy europejskich odłowionych w Zalewie Wiślanym przetransportowano do Zatoki Gdańskiej. W ten sposób naukowcy i rybacy chcą zwiększyć szanse dorosłych osobników na dotarcie do miejsc rozrodu. Operację przeprowadzono w ramach projektu MIGRACJE/26, realizowanego przez Morski Instytut Rybacki – Państwowy Instytut Badawczy. W przedsięwzięciu uczestniczyli również rybacy z Krynicy Morskiej i Kątów Rybackich.

Węgorz europejski należy do gatunków, których cykl życiowy wciąż stanowi przedmiot badań naukowców. Ryby te dorastają między innymi w wodach Zalewu Wiślanego, jednak aby się rozmnożyć, muszą odbyć daleką wędrówkę do Morza Sargassowego. Nie wszystkie mają szansę dotrzeć do celu. Jednym z zagrożeń jest presja połowowa, także po rosyjskiej stronie Zalewu Wiślanego.

Właśnie ograniczeniu tego ryzyka służyła operacja przeprowadzona od 5 do 27 października 2026 roku przez Morski Instytut Rybacki – Państwowy Instytut Badawczy (MIR-PIB).

Zamiast pozostawiać dorosłe węgorze w Zalewie Wiślanym, zdecydowano się przetransportować je bezpośrednio do wód Zatoki Gdańskiej, skąd będą mogły kontynuować naturalną wędrówkę tarłową.

Rybacy z pięciu portów uczestniczyli w operacji

W ciągu 23 dni trwania przedsięwzięcia odłowiono i przetransportowano łącznie 8 800 kilogramów węgorzy srebrzystych, czyli 9 110 osobników. Są to dorosłe ryby, które osiągnęły stadium umożliwiające rozpoczęcie wędrówki do miejsc rozrodu.

W operację zaangażowano rybaków prowadzących połowy na Zalewie Wiślanym. Ryby odbierano w portach w Krynicy Morskiej, Kątach Rybackich, Nowej Pasłęce, Fromborku i Suchaczu.

Nie każdy odłowiony węgorz kwalifikował się jednak do transportu. Podstawowym warunkiem była odpowiednia dojrzałość, a także dobra kondycja ryby.

Połowy prowadzono wyłącznie przy użyciu żaków, czyli pułapkowych narzędzi rybackich. Odłowione węgorze przetrzymywano przez krótki czas w zbiornikach z dobrze natlenioną wodą. Następnie sprawdzano ich stan oraz gotowość do podjęcia migracji. Osobniki niedojrzałe wypuszczano z powrotem do Zalewu Wiślanego.

Pozostałe ryby ważono i umieszczano w specjalistycznych basenach zamontowanych na samochodach transportowych.

Każdy transport kończył się wypuszczeniem węgorzy do Zatoki Gdańskiej w rejonie Portu Nowy Świat, po stronie otwartego morza.

Naukowcy sprawdzą, dokąd popłyną węgorze

Samo przeniesienie ryb do Bałtyku nie kończy prac badawczych. Naukowcy chcą również dowiedzieć się, jaką trasę obiorą węgorze po opuszczeniu Zatoki Gdańskiej.

W tym celu 100 osobników wyposażono w specjalne nadajniki akustyczne. Oznakowanie przeprowadzili pracownicy Instytutu Rybactwa Śródlądowego – Państwowego Instytutu Badawczego na zlecenie MIR-PIB.

Zminiaturyzowane urządzenia umieszczone w ciałach ryb wysyłają sygnały, które mogą być rejestrowane przez hydrofony rozmieszczone na przewidywanej trasie ich wędrówki, między innymi w rejonie Cieśnin Bałtyckich.

Zebrane dane pozwolą badaczom śledzić przemieszczanie się oznakowanych węgorzy. Będzie to istotna część oceny pilotażowego przedsięwzięcia.

Odbudowa populacji węgorza europejskiego

Operacja na Zalewie Wiślanym nie jest odosobnionym działaniem. Stanowi element zaktualizowanego Planu gospodarowania zasobami węgorza w Polsce, przygotowanego w ramach europejskiej strategii ochrony tego gatunku.

Podstawą działań jest Rozporządzenie Rady (WE) nr 1100/2007 z 18 września 2007 roku, ustanawiające środki służące odbudowie zasobów węgorza europejskiego.

Unia Europejska przyjęła za cel odbudowę populacji do poziomu, przy którym co najmniej 40 procent węgorzy srebrzystych, w odniesieniu do stanu sprzed zwiększonej presji człowieka i załamania populacji, będzie mogło rozpocząć wędrówkę w kierunku Morza Sargassowego.

W przypadku Zalewu Wiślanego szczególne znaczenie ma jego położenie. Akwen jest podzielony między Polskę i Rosję, a naturalna droga migracji węgorzy prowadzi przez część znajdującą się pod rosyjską kontrolą. Przetransportowanie ryb do Zatoki Gdańskiej pozwala ominąć ten odcinek i związane z nim zagrożenia.

Nie oznacza to jednak, że wszystkie wypuszczone osobniki dotrą do miejsc tarła. Operacja ma zwiększyć ich szanse, a badania prowadzone z wykorzystaniem nadajników pozwolą lepiej poznać dalszy przebieg migracji.

Projekt wart ponad 3,6 miliona złotych

Przedsięwzięcie realizowane jest pod nazwą MIGRACJE/26 – „Działania wspierające migrację węgorza europejskiego Anguilla anguilla (L.) z Zalewu Wiślanego do Zatoki Gdańskiej”.

Projekt finansowany jest w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rybactwa na lata 2021–2027, w działaniu „Ochrona środowiska naturalnego i zmniejszenie wpływu działalności rybackiej na środowisko”, w zakresie Priorytetu 1. „Wspieranie zrównoważonego rybołówstwa oraz odbudowy i ochrony żywych zasobów wodnych”.

Całkowita wartość operacji wynosi 3 639 275,60 zł, z czego 2 547 492,92 zł stanowi współfinansowanie z Europejskiego Funduszu Morskiego, Rybackiego i Akwakultury.

Kierownikiem projektu w Morskim Instytucie Rybackim jest mgr inż. Igor Wawrzyniak.

Październikowa operacja miała charakter pilotażowy. Jej rezultatem jest przeniesienie do Bałtyku 9 110 dorosłych węgorzy, które ominęły w ten sposób zagrożenia związane z dalszą migracją przez Zalew Wiślany. To, jak potoczy się ich dalsza wędrówka, pozostaje przedmiotem badań.

Źródło, foto: Morski Instytut Rybacki – Państwowy Instytut Badawczy (MIR-PIB).